Msaada wa Lishe kwa ADHD
Chakula bora, milo ya mara kwa mara na usingizi huleta tofauti kubwa katika jinsi watoto na watu wazima wenye ADHD wanavyojisikia kila siku, hasa pale dawa zinapoathiri hamu ya kula. Mfamasia wetu na timu yetu ya lishe wanaweza kukusaidia kujenga utaratibu unaoendana na huduma ambayo daktari wako anakupa.
ADHD ni nini?
ADHD (attention deficit hyperactivity disorder) ni hali ya ukuaji wa mfumo wa neva inayoathiri umakini, kiwango cha shughuli na udhibiti wa misukumo. Huanza utotoni na mara nyingi huendelea hadi utu uzima.
Aina na dalili za kawaida
- Hasa kukosa umakini: kuvurugwa kwa urahisi, kusahau, kupoteza vitu, ugumu wa kumaliza kazi au kupanga.
- Hasa kuhangaika na kutenda kwa haraka bila kufikiri: kutotulia, kuhangaika, kuongea sana, kukatiza wengine, kutenda bila kufikiri.
- Mchanganyiko: zote mbili kwa pamoja.
Watu wengi wenye ADHD pia wana changamoto za utendaji wa ubongo wa kupanga: kupanga mambo, kusimamia muda, kuanza kazi na kudhibiti hisia.
Visababishi
ADHD hurithiwa sana katika familia. Tofauti katika ukuaji wa ubongo na katika kemikali za ujumbe za ubongo huhusika. Kuzaliwa kabla ya wakati au na uzito mdogo, na baadhi ya mambo wakati wa ujauzito, huongeza hatari. Sukari au malezi mabaya hayasababishi ADHD.
Jinsi inavyotambuliwa
Utambuzi hufanywa na mtaalamu, kama daktari wa watoto au daktari wa akili, baada ya tathmini ya kina ya dalili katika mazingira zaidi ya moja (kwa mfano nyumbani na shuleni), makuzi na sababu nyingine zinazowezekana kama usingizi, usikivu au matatizo ya kujifunza.
Matibabu ya kawaida
Matibabu yanaweza kujumuisha elimu na msaada kwa familia, tiba za kitabia na za mazungumzo, marekebisho shuleni au kazini na, kwa watu wengi, dawa zinazoandikwa na kufuatiliwa na mtaalamu.
Lishe na ADHD: ushahidi unasema nini
- Lishe bora na ya mara kwa mara husaidia nguvu, umakini na hisia kwa kila mtu, wakiwemo watu wenye ADHD.
- Baadhi ya watu wenye ADHD hugundulika kuwa na upungufu wa virutubisho fulani. Kurekebisha upungufu uliothibitishwa ni busara, lakini si sawa na kutibu ADHD. Kipimo cha damu, kinachopangwa kupitia daktari wako, ndiyo njia sahihi ya kuangalia.
- Kuondoa rangi bandia za vyakula au kufuata lishe zenye vikwazo vikubwa hakupendekezwi kama matibabu ya jumla ya ADHD. Ikiwa chakula fulani kinaonekana kuathiri tabia, weka shajara ya chakula na tabia na uombe rufaa kwa mtaalamu wa lishe.
- Madai kwamba virutubisho vinaweza kuchukua nafasi ya dawa za ADHD hayaungwi mkono na ushahidi.
Kwa sababu mahitaji hutofautiana kati ya mtu na mtu, hasa kwa dawa zinazopunguza hamu ya kula, mfamasia wetu hutoa ushauri binafsi badala ya orodha moja kwa wote.
Vidokezo vya vitendo
- Kifungua kinywa kabla ya dozi ya asubuhi: ikiwa dawa ya kuchangamsha inapunguza hamu ya kula mchana, toa kifungua kinywa kizuri kabla ya dozi na kitafunio au mlo wa kushibisha jioni.
- Protini kila mlo: mayai, maziwa, mtindi, maharagwe, ndengu, njugu, samaki au kuku.
- Nguvu endelevu: nafaka nzima kama ugali wa dona, shayiri (oats) na viazi vitamu, pamoja na matunda na mboga.
- Punguza vinywaji vyenye sukari na vinywaji vya kuongeza nguvu, na epuka kafeini jioni.
- Weka utaratibu wa milo, muda wa skrini na wakati wa kulala; usingizi duni hufanya dalili za ADHD kuwa mbaya zaidi.
- Mazoezi ya mwili kila siku husaidia umakini, hisia na usingizi.
- Fuatilia uzito na urefu ikiwa wewe au mtoto wako anatumia dawa ya ADHD, kama daktari wako anavyoshauri.
Watoto, vijana na watu wazima
Watoto: milo na vitafunio vya mara kwa mara, utaratibu wa siku za shule na ufuatiliaji wa ukuaji. Vijana: kuruka milo na kuchelewa kulala ni kawaida; panga chakula rahisi cha kubeba. Watu wazima: kusahau kula, utaratibu usio thabiti na kutegemea kafeini ni kawaida; kupanga milo kwa urahisi na vikumbusho husaidia.
Jinsi HealthSpot inavyoweza kusaidia
- Mazungumzo ya siri na mfamasia wetu kuhusu lishe, usingizi, hamu ya kula na dawa zako
- Mpango binafsi wa lishe kwa mtoto, kijana au mtu mzima
- Ushauri kuhusu ikiwa kipimo cha damu kitasaidia, na nini cha kumuuliza daktari wako
- Msaada wa kupata chochote ambacho mfamasia wetu anapendekeza
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Je, virutubisho vinaweza kuchukua nafasi ya dawa za ADHD?
Hapana. Hakuna ushahidi mzuri kwamba kirutubisho chochote kinaweza kuchukua nafasi ya matibabu ya ADHD. Zungumza na daktari wako kabla ya kufanya mabadiliko yoyote ya dawa.
Je, sukari husababisha ADHD?
Hapana. Sukari haisababishi ADHD, ingawa lishe yenye vinywaji na vitafunio vingi vya sukari si nzuri kwa nguvu au afya ya mtu yeyote.
Mtoto wangu hali chakula kabisa akiwa kwenye dawa ya ADHD. Nifanye nini?
Toa kifungua kinywa kizuri kabla ya dozi, mlo wa kushibisha jioni na vitafunio vyenye lishe, na umjulishe daktari wa mtoto, ambaye anaweza kubadilisha muda au dozi. Mfamasia wetu anaweza kukusaidia kupanga milo.