Taageerada Nafaqada Autism-ka

Carruur iyo dad waaweyn badan oo autism qaba waxay leeyihiin doorasho cunto oo adag, dareen-celin xasaasi ah marka ay wax cunayaan, ama dhibaatooyin caloosha ah, taas oo ka dhigi karta inay adag tahay in la helo wax kasta oo jidhku u baahan yahay. Farmashiistahayaga iyo kooxdayada nafaqadu waxay bixiyaan taageero deggan oo wax ku ool ah oo loogu talagalay qoysaska iyo shakhsiyaadka, oo lagu dhisay qof walba.

Ballan qabso la-tashi bilaash ah
Hab-raacayaga: autism waa kala-duwanaansho nololeed oo ku jira sida maskaxda qofku u korto, ma aha cudur la daaweeyo. Taageerada nafaqadu waxay ujeeddadeedu tahay in la hubiyo in qof walba si wanaagsan u nafaqaysan yahay oo si fiican u korayo. Ma jiro cunto ama kaabis beddela astaamaha aasaasiga ah ee autism-ka, marnaba sidaas ma sheegi doonno.

Waa maxay autism?

Autism (autism spectrum disorder) wuxuu saameeyaa sida qofku ula xidhiidho dadka kale, ula dhaqmo, oo u dareemo adduunka, oo ay ku jiraan codadka, iftiinka, dareenka taabashada, dhadhanka iyo urta. Qof kasta oo autism qaba waa ka duwan yahay: qaar waxay u baahan yihiin taageero badan oo maalinle ah, qaarna aad u yar.

Sida uu u yimaado

Autism-ku wuxuu jiraa tan iyo carruurnimada hore, wuxuuna si weyn u saameeyaa hidde-sidaha, iyadoo arrimo kale oo xilliga uurka iyo korriinka hore ah ay sidoo kale door ku leeyihiin. Ma keeno barbaarinta, cuntada ama tallaalka.

Astaamaha caadiga ah

  • Kala-duwanaansho xagga xidhiidhka iyo isdhexgalka bulshada
  • Jacayl adag oo nidaam iyo isbeddel la'aan ah
  • Xiise qoto dheer oo diiradaysan
  • Dareen-celin badan ama yar oo ku aaddan cod, taabasho, dhadhan, ur ama iftiin

Sida loo ogaado

Ogaanshaha waxa sameeya takhasusleyaal tababaran, sida dhakhtarka carruurta ee korriinka, dhakhtarka maskaxda carruurta ama cilmi-nafsiyaqaan, iyagoo adeegsanaya indha-indhayn, taariikhda korriinka iyo qalab qiimayn oo la aqoonsan yahay. Haddii aad ka walwalsan tahay korriinka ilmahaaga, la hadal dhakhtar.

Cunidda, nafaqada iyo autism-ka

Caqabadaha quudintu waa caadi. Carruurta iyo dadka waaweyn ee autism qaba qaarkood waxay cunaan oo keliya noocyo yar oo cunto ah, inta badan midab, dareen ama shirkad gaar ah. Qaar kale waxay qabaan calool-fadhi, shuban ama aashito soo noqota. Waqti ka dib cunto aad u xadidan waxay keeni kartaa yaraanta fiitamiinnada iyo macdanta qaarkood, korriin gaabis ah ama tamar yar, arrimahaasna waxay yeelan karaan cawaaqib culus haddii la dayaco.

Tilmaamaha caafimaadku waxay ku talinayaan in la baadho dhibaatooyinka quudinta, korriinka iyo nafaqada, lala socdo, laguna sameeyo baadhitaanno dhiig marka laga shakiyo yaraan. Taasi waa sababta aanaan qof walba ugu talin wax isku mid ah: waxa saxda ahi waxay ku xidhan yihiin da'da qofka, cuntadiisa, korriinkiisa, natiijooyinka baadhitaanka iyo daawooyinka uu qaato.

Habab laga fogaado

  • "Cuntooyinka autism-ka" ee xadidan ee ka saara kooxo cunto oo dhan laguma talin maaraynta autism-ka, waxayna sii kordhin karaan yaraanta nafaqada.
  • Kaabisyada qiyaasta sare ama "barnaamijyada" ee loo iibiyo daaweyn autism ma laha caddayn la isku hallayn karo, waxayna geysan karaan waxyeello.
  • Chelation, secretin iyo oksijiinta cadaadiska sare (hyperbaric oxygen) waa in aan loo isticmaalin autism.

Talooyin wax ku ool ah oo maalinle ah

  • Cuntooyin cusub ku bixi cuntooyinka la aqbalay agtooda, qadar aad u yar, cadaadis la'aan.
  • Waqtiyada cuntada ka dhig kuwo la saadaalin karo oo deggan; menu sawir leh ama jadwal ayaa caawin kara.
  • Ku dhis cuntooyinka la aqbalay: haddii ugali ama chapati caadi ah la aqbalo, isku day isbeddello yar oo qaabka ama dareenka ah waqti ka dib.
  • Ku dar cabitaanno iyo faybar (midho, khudaar, digir, hadhuudh dhammaystiran) si looga caawiyo calool-fadhiga.
  • La soco dhererka iyo miisaanka adigoo la kaashanaya rugtaada caafimaad, gaar ahaan haddii cuntadu aad u xadidan tahay.
  • Codso u-gudbin khabiir nafaqo ama daaweeye quudin haddii cunidda aad u xadidan tahay.

Carruurta, dhallinyarada iyo dadka waaweyn

Carruurta: la-socodka korriinka iyo talada khabiirka nafaqadu waa ugu muhiimsan marka noocyada cuntadu yar yihiin. Dhallinyarada: korriinka degdegga ahi wuxuu kordhiyaa baahida nafaqada; isbeddelka nidaamku wuxuu saameyn karaa cunidda. Dadka waaweyn: doorashada cuntada ee adag way sii socon kartaa; xirfadaha karinta, miisaaniyadda iyo qorsheynta cuntada ee dareenka tixgelisa ayaa caawin kara madax-bannaanida.

Sida HealthSpot kuu caawin karto

  • Wada-hadal deggan oo aad la yeelanayso farmashiistahayaga WhatsApp ama telefoon, xawaarahaaga
  • Dib-u-eegis nafaqo oo ku salaysan waxa qofku dhab ahaan cuno
  • Hagid ku saabsan in baadhitaan dhiig ama u-gudbin takhasusle ay caawin karaan
  • Caawin helitaanka wax kasta oo farmashiistahayagu kuugula taliyo, qaabab ku habboon baahiyaha dareenka marka ay suurtagal tahay
Ballan qabso la-tashi bilaash ah

Su'aalaha inta badan la is weydiiyo

Kaabis ma daaweyn karaa autism?

Maya. Autism-ka ma keeno yaraan nafaqo, mana jiro kaabis beddela astaamaha aasaasiga ah ee autism-ka. Kaabisyadu waxay caawin karaan oo keliya marka qofku dhab ahaan ka yar yahay nafaqo, waxa fiican in uu xaqiijiyo xirfadle caafimaad.

Ma isku dayno cunto aan gluten ama caano lahayn?

Cuntooyinkan laguma talin maaraynta autism-ka. Cunto ka saar oo keliya haddii dhakhtar uu ogaado sabab caafimaad, sida cudurka celiac ama xasaasiyadda caanaha, dabadeedna adigoo kaashanaya khabiir nafaqo.

Ilmahaygu wuxuu cunaa oo keliya cunto yar. Ma walwalaa?

Waa caadi, laakiin waa in la hubiyaa. La hadal dhakhtarkaaga ku saabsan la-socodka korriinka iyo, haddii loo baahdo, baadhitaanno dhiig iyo u-gudbin khabiir nafaqo. Farmashiistahayagu wuxuu kaa caawin karaa inaad u diyaargarowdo wada-hadalkaas.

Goorta aad dhakhtar arkayso

Si degdeg ah dhakhtar u arag haddii ay jiraan miisaan dhimis ama korriin liita, ku-xannibmid ama hunqaacid cuntooyinka intooda badan, matag joogto ah, dhiig saxarada ku jira, calool-fadhi aad u daran, daal ama midab-beelid aan caadi ahayn, ama xirfado si kedis ah u lumay.
Boggani waa macluumaad caafimaad oo guud. Ma beddelo talada dhakhtarkaaga ama takhasusleyahaaga, HealthSpot-na ma ogaato mana daaweyso autism.

Tixraacyo

  1. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Autism spectrum disorder in under 19s: support and management (CG170). 2013, updated 2021.
  2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Autism spectrum disorder in adults: diagnosis and management (CG142). 2012, updated 2021.